આરબીઆઇએ ફોરેક્સ સ્વેપ દ્વારા તાજી પ્રવાહીતા પ્રેરણાની જાહેરાત કરી – બ્લૂમબર્ગ ક્વિન્ટ

આરબીઆઇએ ફોરેક્સ સ્વેપ દ્વારા તાજી પ્રવાહીતા પ્રેરણાની જાહેરાત કરી – બ્લૂમબર્ગ ક્વિન્ટ

રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા, રૂપિયામાં ભંડોળ સાથે ડોલરના પ્રવાહને સ્વેપ કરવા માટે રચાયેલ ટૂલનો ઉપયોગ કરીને બજારોમાં વધુ તરલતાને ઢાંકશે. જ્યારે તે બજારમાંથી વધારે ડોલર ખરીદે છે ત્યારે મધ્યસ્થ બેંક રૂપિયા પ્રવાહિતાને ભંડોળ પૂરું પાડે છે, તે હવે પૂર્વ-નિર્ધારિત સમયગાળા માટે ચોક્કસ રકમના ભંડોળને ભંડોળ પૂરું પાડવાનું કામ કરે છે.

આરબીઆઇ મંગળવારે મોડી રાજીનામું આપતાં એક જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે ડૉલર રૂપિયામાં રૂપાંતર કરવા માટે લાંબા ગાળાની ‘બાય / સેલ’ સ્વેપ કરશે.

ત્રણ વર્ષની મુદત માટે $ 5 બિલિયનની સ્વેપ હરાજી ડોલર / રૂપિયા ‘ખરીદો / વેચો’ 26 માર્ચ, 2019 ના રોજ યોજવામાં આવશે. જો હરાજી સફળ થઈ હોય તો સ્થાનિક તરલતામાં આશરે 35,000 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ થશે.

સિસ્ટમની ટકાઉ પ્રવાહિતા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે, આરબીઆઇએ તેની પ્રવાહિતા વ્યવસ્થાપન ટૂલકિટ વધારવાની અને તેના પ્રવાહિતા સંચાલન માળખાના સંદર્ભમાં લાંબા ગાળાની વિદેશી વિનિમય ખરીદો / વેચાણ સ્વેપ દ્વારા લાંબા સમયગાળા માટે રૂપિયા પ્રવાહિતા વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે.

આરબીઆઇ નોટિફિકેશન

તે કેવી રીતે કામ કરશે?

  • સ્વેપ એ આરબીઆઈ સાથે સરળ ખરીદી / વેચાણ વિદેશી વિનિમય સ્વેપની સ્વભાવમાં છે.
  • બેંક આરબીઆઈને યુ.એસ. ડોલર વેચશે અને સાથે સાથે સ્વેપ અવધિના અંતે યુ.એસ. ડોલરની સમાન રકમ ખરીદવા માટે સંમત થશે.
  • બેંકોએ ફોરવર્ડ રેટ પર ડોલરને સ્વેપ કરવાની શક્યતા છે, જે બજાર કરતાં ઓછી છે. પ્રાપ્ત થયેલા બિડ્સના આધારે કટ-ઑફ નક્કી કરવામાં આવશે.
  • હરાજી દ્વારા ઉભા થતા ડોલર આરબીઆઇના વિદેશી વિનિમય અનામતમાં પ્રતિબિંબિત થશે.

રેશનલ અને માર્કેટ ઇમ્પેક્ટ

નવા પ્રવાહિતા વ્યવસ્થાપન સાધનનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય નાણાકીય વર્ષના અંતમાં આવે છે જેમાં આરબીઆઇએ ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ દ્વારા મોટી સંખ્યામાં સરકારી બોન્ડ્સ ખરીદ્યા છે. મધ્યસ્થ બેન્કે પ્રવાહિતાને ભ્રમિત કરવા માટે સરકારી બોન્ડમાં રૂ. 2.8 લાખ કરોડની ખરીદી કરી છે.

એસ.પી. જૈન ઇન્સ્ટિટયૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ રિસર્ચના એસોસિયેટ પ્રોફેસર અનંત નારાયણે જણાવ્યું હતું કે આરબીઆઇએ ઓએમઓ દ્વારા સરકાર દ્વારા કુલ 74 ટકા નેટ ઇશ્યુને શોષી લીધી છે. ચોક્કસ રકમ માટે ખરીદી / વેચાણ સ્વેપની જાહેરાત કરીને આરબીઆઈ પ્રવાહિતાને ભ્રમિત કરવા માટે બીજું સાધન ઉમેરશે.

નારાયણે જણાવ્યું હતું કે બોન્ડ માર્કેટ દ્વારા જાહેરાતને નકારાત્મક તરીકે જોવામાં આવશે કારણ કે વધુ ઓએમઓ બોન્ડ ખરીદીની સંભાવના ઘટાડશે. ચલણ બજારમાં, સ્પોટ રેટ અને ફોરવર્ડ રેટ વચ્ચેના તફાવતમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જે આયાતકારો અને વિદેશી ચલણના ઋણધારકો માટે હેજમાં સસ્તું બનાવે છે.

“રૂપિયાની તરલતાને ભરવા માટે વિદેશી વિનિમય ખરીદવાની ક્રિયા સામાન્ય છે પરંતુ ઘોષણા પ્રક્રિયા અસાધારણ છે. જાહેરાતની અસર ફોરેક્સ માર્કેટમાં ક્રમશઃ ચળવળને સુનિશ્ચિત કરશે, જો કે ડોલરના કેટલાક મોટા પ્રવાહની અપેક્ષા છે. ઇન્ડિયા રેટિંગ્સ એન્ડ રિસર્ચના એસોસિયેટ ડિરેક્ટર સૌમ્યાજિત નિગોગીએ જણાવ્યું હતું કે, તે રૂ. 35000 કરોડની આસપાસ સ્થાનિક પ્રવાહિતા બજાર પણ કરશે.

વર્તમાન તરલતાની કટોકટી આશરે રૂ. 48,000 કરોડ હોવા છતાં, કરના પ્રવાહને લીધે મહિનાના અંતે ખાધ રૂ. 2 લાખ કરોડની થઈ શકે છે. આરબીઆઇની જાહેરાતનો હેતુ સાધનોના મિશ્રણ સાથે તરલતા સ્થિતિને સંચાલિત કરવાનો પ્રયાસ કરવાનો છે.

“સૌથી અગત્યનું છે કે, આરબીઆઇને એડવાન્સ ટેક્સ અને મહિનાના અંતમાં જીએસટી ચૂકવણી પછી ભારે પ્રવાહિતા પ્રેરણા કરવી પડશે, જે બેંકો સાથેના સરકારી બોન્ડની પ્રાપ્યતાના સંદર્ભમાં પડકારનો સામનો કરશે.”

બૅન્કો આરબીઆઈની રેપો વિંડોમાંથી ઉધાર લેવા માટે કોલેટરલ તરીકે સરકારી બોન્ડનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ તેઓએ ઓછામાં ઓછું સરકારી બોન્ડ હોલ્ડિંગ જાળવવું પડશે.